← Pamięć

Projekty upamiętnień

Projekty Fundacji realizowane z dotacji, przede wszystkim rewaloryzacja polskich grobów wojennych i imienne upamiętnienia ofiar w Niemczech.

Upamiętnienie polskich ofiar nazizmu w Brandenburgu nad Hawelą

Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie” realizuje projekt mający na celu udokumentowanie losów i imienne upamiętnienie polskich ofiar nazistowskich prześladowań w Brandenburgu nad Hawelą. W mieście tym podczas II wojny światowej stracono, zamordowano lub zmarło kilkuset obywateli polskich, w tym więźniów zakładu karnego Brandenburg-Görden.

W 2026 roku Fundacja, we współpracy z Ambasadą RP w Berlinie, władzami miasta oraz miejscowymi instytucjami pamięci, podjęła działania zmierzające do utworzenia upamiętnienia na Cmentarzu Krematorium (Friedhof Krematorium).

W ramach projektu prowadzone są szczegółowe kwerendy archiwalne, których celem jest weryfikacja listy polskich ofiar, ustalenie miejsc ich pochówku oraz wyjaśnienie losów szczątków przenoszonych w okresie powojennym. Równolegle opracowywana jest koncepcja artystyczna upamiętnienia oraz prowadzone są konsultacje z władzami miasta, administracją cmentarza i instytucjami odpowiedzialnymi za ochronę miejsc pamięci.

Prace badawcze i projektowe prowadzone w 2026 roku są finansowane ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Fundacja kontynuuje przygotowania do realizacji upamiętnienia w 2027 roku, uzależnionej od uzyskania dalszego dofinansowania z Ministerstwa.

Celem przedsięwzięcia jest przywrócenie pamięci o polskich ofiarach nazistowskiego terroru oraz stworzenie trwałego miejsca upamiętnienia ich losów.

Friedhof Krematorium Brandenburg an der Havel
Archiwum projektów

2026

Opracowanie dokumentacji do prac rewaloryzacyjnych obejmujących stworzenie miejsca pamięci i imiennego upamiętnienia ofiar drugiej wojny światowej z Polski na Cmentarzu Krematorium w Brandenburgu nad Hawelą

Okres realizacji: 1 stycznia – 31 grudnia 2026 r.
Kwota dotacji: 142 800 zł
Całkowita wartość projektu: 178 500 zł
Umowa nr 114622/26/FPK/DDZ z 21 kwietnia 2026 r. (aneks nr 1 z 10 lipca 2026 r.)

Celem projektu jest przywrócenie pamięci o ofiarach II wojny światowej z Polski spoczywających na Cmentarzu Krematorium w Brandenburgu nad Hawelą. Inicjatywa obejmuje również upamiętnienie obywateli polskich zamordowanych lub zmarłych w Brandenburgu, których groby nie zachowały się lub miejsce pochówku pozostaje nieznane.

W ramach projektu powstanie dokumentacja stanowiąca podstawę do uzupełnienia istniejących upamiętnień i stworzenia nowego miejsca pamięci, poświęconego około 400 Polakom, którzy zostali straceni, zginęli lub zmarli w Brandenburgu. Projekt zostanie zrealizowany we współpracy z Ambasadą i Konsulatem Generalnym RP w Berlinie oraz władzami miasta Brandenburg nad Hawelą.

Projekt finansowany z budżetu państwa w ramach Programu Rządowego „Miejsca Pamięci Narodowej za Granicą 2025” ze środków finansowych Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Logo programu lub grantodawcy
Logo programu lub grantodawcy

2024–2025

Stworzenie imiennego upamiętnienia Polaków na grobach robotników przymusowych na cmentarzu Waldfriedhof w Güterfelde

Okres realizacji: 1 stycznia 2024 – 31 grudnia 2025 r.
Kwota dotacji: 273 240 zł
Całkowita wartość projektu: 273 240 zł
Umowa nr 09479/24/FPK/DDZ z 29 maja 2024 r.

W ramach projektu przywracamy pamięć o ofiarach pochodzących z Polski, spoczywających na cmentarzu Wilmersdorfer Waldfriedhof w Güterfelde, w kwaterze ofiar pochodzących z ZSRR. W tej części cmentarza spoczywa ponad 100 polskich robotników przymusowych, więźniów oraz jeńców wojennych, ekshumowanych z cmentarza dla obcokrajowców we wsi Mahlow na południe od Berlina. Polskie ofiary nie były tu dotąd w żaden sposób upamiętnione.

Projekt obejmuje imienne upamiętnienie polskich obywateli spoczywających w tym miejscu oraz tablice z tekstami w językach niemieckim, polskim i angielskim, informujące o losie ofiar. Projekt realizowany jest we współpracy z Konsulatem Generalnym RP w Berlinie i władzami miasta.

Projekt finansowany z budżetu państwa w ramach Programu Rządowego „Miejsca Pamięci Narodowej za Granicą 2024” ze środków finansowych Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Logo programu lub grantodawcy
Logo programu lub grantodawcy

2024–2025

Rewaloryzacja grobów więźniów KL na cmentarzu Waldfriedhof w Güterfelde i stworzenie imiennego upamiętnienia Polaków

Okres realizacji: 1 stycznia 2024 – 31 grudnia 2025 r.
Kwota dotacji: 311 040 zł
Całkowita wartość projektu: 311 040 zł
Umowa nr 08682/24/FPK/DDZ z 29 maja 2024 r.

Na cmentarzu Wilmersdorfer Waldfriedhof w Güterfelde znajduje się pole urnowe z prochami m.in. 383 Polaków i obywateli polskich różnych narodowości i wyznań – więźniów KL Sachsenhausen zamordowanych w latach 1940–1942 w obozie macierzystym, komandach roboczych i w Ośrodku Eutanazji Pirna-Sonnenstein.

Fundacja odnawia i eksponuje istniejący pomnik, tworzy imienne upamiętnienie polskich obywateli spoczywających w tym miejscu oraz ustawia na terenie kwatery tablice z tekstami w językach niemieckim, polskim i angielskim. W 2024 r. przeprowadzono kwerendy, opracowano listę obywateli II Rzeczypospolitej spoczywających na cmentarzu, przygotowano dokumentację i uzyskano wymagane pozwolenia; w 2025 r. zaplanowano rewaloryzację kwatery, montaż nowego upamiętnienia i konserwację kamieni nagrobnych oraz uroczyste otwarcie z udziałem władz polskich i niemieckich oraz Polonii.

Projekt finansowany z budżetu państwa w ramach Programu Rządowego „Miejsca Pamięci Narodowej za Granicą 2024” ze środków finansowych Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Logo programu lub grantodawcy
Logo programu lub grantodawcy

2024–2025

Rewaloryzacja polskich grobów wojennych na Cmentarzu Haffkrug i stworzenie imiennego upamiętnienia Polaków

Okres realizacji: 1 stycznia 2024 – 31 grudnia 2025 r.
Kwota dotacji: 306 000 zł
Całkowita wartość projektu: 306 000 zł
Umowa nr 08693/24/FPK/DDZ z 29 maja 2024 r.

Cel projektu to imienne upamiętnienie obywateli polskich spoczywających na cmentarzu ofiar katastrofy statków Cap Arcona i Thielbek w Haffkrug – jednym z centralnych cmentarzy wojennych w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn. Spoczywa tu co najmniej 150–160 osób pochodzących z Polski, których tożsamość została ustalona. Oprócz ofiar statków zatopionych 3 maja 1945 r. w Zatoce Lubeckiej przenoszono w to miejsce zmarłe w latach powojennych ofiary II wojny. Wielu polskich obywateli – więźniów obozów koncentracyjnych – spoczywa tu jako nieznane ofiary, bez żadnej informacji o tym fakcie.

We współpracy z Konsulatem Generalnym RP w Hamburgu Fundacja odnawia polski pomnik, ustawia w jego rejonie imienne upamiętnienie polskich obywateli oraz tablice informacyjne o historii spoczywających tu osób, powojennych losach ich grobów i samego pomnika.

Projekt finansowany z budżetu państwa w ramach Programu Rządowego „Miejsca Pamięci Narodowej za Granicą 2024” ze środków finansowych Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Logo programu lub grantodawcy
Logo programu lub grantodawcy

2023–2024

Rewaloryzacja polskich grobów wojennych na Cmentarzu Głównym w Ulm i stworzenie imiennego upamiętnienia Polaków

Okres realizacji: 1 stycznia 2023 – 31 grudnia 2024 r.
Kwota dotacji: 330 123 zł
Całkowita wartość projektu: 330 285 zł
Umowa nr 0589/23/FPK/DDZ z 26 kwietnia 2023 r.

Projekt przywraca pamięć o polskich ofiarach II wojny światowej zmarłych bądź zamordowanych w Ulm. Jego efektem jest renowacja kwatery ich grobów, stworzenie symbolicznego i imiennego upamiętnienia ofiar oraz ustawienie tablicy informacyjnej.

W 2023 r. Fundacja przeprowadziła kwerendy i opracowała listę obywateli II Rzeczypospolitej spoczywających na Cmentarzu Głównym w Ulm, przygotowała dokumentację, uzyskała wymagane pozwolenia i wyłoniła wykonawcę nowego upamiętnienia. W 2024 r. zaplanowano rewaloryzację kwatery, montaż upamiętnienia i tablicy informacyjnej, konserwację kamieni nagrobnych oraz uroczyste odsłonięcie jesienią 2024 r. Projekt realizowany we współpracy z Konsulatem Generalnym RP w Monachium, władzami miasta i Uniwersytetem w Ulm.

Projekt finansowany z budżetu państwa w ramach Programu Rządowego „Miejsca Pamięci Narodowej za Granicą 2023” ze środków finansowych Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Logo programu lub grantodawcy
Logo programu lub grantodawcy

2023–2024

Polskie groby wojenne i miejsca pamięci w Niemczech – opracowanie danych z kolejnych 100 największych miejsc pochówku

Okres realizacji: 1 stycznia 2023 – 31 grudnia 2024 r.
Kwota dotacji: 300 000 zł
Całkowita wartość projektu: 380 000 zł
Umowa nr 06730/23/FPK/DDZ z 17 maja 2023 r.

Projekt jest kontynuacją działań zapoczątkowanych w 2017 r., obejmujących stworzenie kompleksowej dokumentacji miejsc spoczynku polskich obywateli – ofiar II wojny światowej w Niemczech – i ich prezentację na stronie polskiegroby.pl. Głównym celem jest zachowanie pamięci oraz zapewnienie poległym, pomordowanym i zmarłym obywatelom II Rzeczypospolitej godnego miejsca spoczynku, troska i opieka nad tymi miejscami, a także popularyzacja wiedzy o losie polskich obywateli – ofiar nazizmu.

W tej edycji opracowano dane z kolejnych 100 cmentarzy w Niemczech, na których spoczywają obywatele II Rzeczypospolitej, oraz przeprowadzono kwerendy w celu ustalenia danych osobowych ofiar i ich rzeczywistej liczby. Informacje trafiają do internetowej bazy danych polskiegroby.pl. Projekt realizowany jest we współpracy z placówkami dyplomatycznymi, Polonią, muzeami, miejscami pamięci, archiwami i ośrodkami naukowymi w Niemczech i w Polsce.

Projekt finansowany z budżetu państwa w ramach Programu Rządowego „Miejsca Pamięci Narodowej za Granicą” ze środków finansowych Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Logo programu lub grantodawcy
Logo programu lub grantodawcy

2023

Sprowadzenie do Polski szczątków prof. Aleksandra Brücknera, pochówek na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie oraz organizacja wydarzeń towarzyszących

Okres realizacji: 1 czerwca – 31 grudnia 2023 r.
Kwota dofinansowania: 582 300 zł
Całkowita wartość projektu: 582 300 zł
Umowa nr 506/BPRM/23 z Kancelarią Prezesa Rady Ministrów z 1 czerwca 2023 r.

Projekt objął przeniesienie szczątków prof. Aleksandra Brücknera i jego małżonki z zamykanego berlińskiego cmentarza Tempelhofer Parkfriedhof na Cmentarz Rakowicki w Krakowie, zgodnie z wolą zmarłego, oraz wydarzenia kulturalne w Krakowie, Warszawie, Berlinie i Halle.

Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów na podstawie ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. z 2023 r. poz. 571) – powierzenie realizacji zadania publicznego.

Logo programu lub grantodawcy
Logo programu lub grantodawcy

2022

Modernizacja Polonijnego Ośrodka Spotkań Haus Concordia – II etap

Kwota dotacji: 1 200 000 zł
Całkowita wartość projektu: 1 200 000 zł
Umowa z Ministerstwem Spraw Zagranicznych z 17 maja 2022 r.

Polonijny Ośrodek Spotkań „Dom Concordia” („Haus Concordia”), własność Chrześcijańskiego Centrum Krzewienia Kultury, Tradycji i Języka Polskiego w Niemczech, jest centrum kulturalnym i edukacyjnym dla Polonii i Polaków mieszkających w Niemczech. To największa tego typu instytucja służąca całej Polonii w Niemczech – co roku gości około 15 tys. uczestników projektów i spotkań.

Celem projektu jest drugi etap modernizacji systemu grzewczego ośrodka, wyposażenie go w instalację fotowoltaiczną oraz unowocześnienie zaplecza technicznego. Pilna modernizacja instalacji grzewczej i zmiana źródeł energii wynikają przede wszystkim z zaostrzenia niemieckich przepisów dotyczących budynków użyteczności publicznej.

Projekt finansowany z budżetu państwa w ramach konkursu Ministra Spraw Zagranicznych RP „Dyplomacja Publiczna 2022”.

Logo programu lub grantodawcy
Logo programu lub grantodawcy

2022

Portal polskiegroby.pl – wersja niemiecka i angielska

Kwota dotacji: 125 000 zł
Całkowita wartość projektu: 125 000 zł
Umowa z Ministerstwem Spraw Zagranicznych z 31 maja 2022 r.

W ramach projektu Fundacja przygotowała niemiecką i angielską wersję językową portalu polskiegroby.pl – stworzonej przez FPNP bazy danych z informacjami o ponad 1000 cmentarzy i miejsc pamięci oraz danymi ponad 160 000 grobów wojennych polskich obywateli, ofiar II wojny światowej na terenie Niemiec. Fundacja współpracowała przy tym z polskimi placówkami dyplomatycznymi, niemiecką Polonią, muzeami, miejscami pamięci, archiwami i ośrodkami badań historycznych w Niemczech i w Polsce.

Projekt finansowany z budżetu państwa w ramach konkursu Ministra Spraw Zagranicznych RP „Dyplomacja Publiczna”.

Logo programu lub grantodawcy
Logo programu lub grantodawcy

2021–2022

Rewaloryzacja Polskiej Kwatery Wojennej na Cmentarzu Ohlsdorf w Hamburgu i stworzenie imiennego upamiętnienia Polaków

Okres realizacji: 1 stycznia 2021 – 31 grudnia 2022 r.
Kwota dotacji: 760 145 zł
Całkowita wartość projektu: 760 145 zł
Umowa nr 04857/21/FPK/DDZ z 26 marca 2021 r.

W 2021 r. Fundacja przeprowadziła kwerendy i opracowała imienną listę 1248 polskich obywateli, których groby znajdują się na cmentarzu Hamburg-Ohlsdorf, uzgodniła z instytucjami odpowiedzialnymi za cmentarz zakres prac i wyłoniła w przetargu wykonawcę nowego upamiętnienia.

W 2022 r. wyczyszczono i zakonserwowano istniejące formy upamiętnienia, zamontowano je na nowych fundamentach i ustawiono nowe elementy: granitowe krzyże, tablice z nazwiskami Polaków oraz tablicę informacyjną. 1 września 2022 r. odbyła się uroczystość odsłonięcia zrewaloryzowanej kwatery z udziałem przedstawicieli MKiDN, MSZ, Konsula Generalnego RP w Hamburgu, Polskiej Misji Katolickiej, władz miasta i kraju związkowego Hamburg, Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge, Towarzystwa Wspierania Cmentarza Ohlsdorf oraz licznie zgromadzonej Polonii.

Projekt finansowany z budżetu państwa w ramach programu „Miejsca Pamięci Narodowej za Granicą” ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Logo programu lub grantodawcy
Logo programu lub grantodawcy

2021–2022

Groby mieszkańców Maczkowa na Cmentarzu Gross Fullen – rewaloryzacja i imienne upamiętnienie Polaków

Okres realizacji: 1 stycznia 2021 – 31 grudnia 2022 r.
Kwota dotacji: 281 070 zł
Całkowita wartość projektu: 281 070 zł
Umowa nr 01817/21/FPK/DDZ z 26 marca 2021 r.

W 2021 r. Fundacja opracowała dane polskich obywateli spoczywających na cmentarzu wojennym w Gross Fullen, uzyskała zgodę na prace rewaloryzacyjne i nowe formy upamiętnienia oraz wyłoniła w przetargu wykonawcę.

W 2022 r. wyczyszczono istniejące upamiętnienia (9 płyt i 36 kamieni nagrobnych), zamontowano je na nowych fundamentach i ustawiono nowe elementy przywiezione z Polski – pomnik z nazwiskami pochowanych tu Polaków oraz tablicę informacyjną. 15 listopada 2022 r. kwatera została ponownie otwarta w obecności przedstawicieli MKiDN, MSZ, Konsula Generalnego RP w Hamburgu, dolnosaksońskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, powiatu Meppen, miasta Haren, okolicznych gmin, rodzin mieszkańców Maczkowa i Polonii.

Projekt finansowany z budżetu państwa w ramach programu „Miejsca Pamięci Narodowej za Granicą” ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Logo programu lub grantodawcy
Logo programu lub grantodawcy

2022

Polskie groby wojenne i miejsca pamięci w Niemczech – opracowanie danych z 40 największych miejsc pochówku Polaków

Okres realizacji: 1 stycznia – 31 grudnia 2022 r.
Kwota dotacji: 110 000 zł
Całkowita wartość projektu: 137 700 zł
Umowa z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 7 czerwca 2022 r.

W drugiej edycji projektu Fundacja zgromadziła, zweryfikowała i uzupełniła informacje o 40 największych miejscach spoczynku polskich ofiar II wojny światowej na niemieckich cmentarzach. Dane ofiar, opisy miejsc pochówku, a często także informacje o miejscach uwięzienia, obozach koncentracyjnych, obozach pracy wychowawczej (AEL), więzieniach i obozach pracy przymusowej zostały wprowadzone do bazy danych polskiegroby.pl. Opracowane dane dotyczą 3930 obywateli II Rzeczypospolitej.

Projekt finansowany z budżetu państwa w ramach programu „Miejsca Pamięci Narodowej za Granicą” ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Logo programu lub grantodawcy
Logo programu lub grantodawcy

2022–2023

Rewaloryzacja polskich grobów wojennych na Cmentarzu Głównym w Stuttgarcie i stworzenie imiennego upamiętnienia

Okres realizacji: 1 stycznia 2022 – 31 grudnia 2023 r.
Kwota dotacji: 279 000 zł
Całkowita wartość projektu: 279 000 zł

Spośród 970 obcokrajowców – ofiar II wojny światowej i narodowego socjalizmu pochowanych na Cmentarzu Głównym w Stuttgarcie – 250 to polscy obywatele. Około 100 z nich jest imiennie upamiętnionych na tablicach nagrobnych z lat 60. XX w., które wymagały kompleksowej renowacji.

W 2022 r. przeprowadzono kwerendy, opracowano listę ofiar i wyłoniono wykonawcę rewaloryzacji kwatery nr 26 oraz nowych form upamiętnienia. W 2023 r. zaplanowano instalację nowych elementów i tablicy informacyjnej, renowację istniejących upamiętnień oraz uroczyste odsłonięcie około 1 września 2023 r. Projekt realizowany we współpracy z Konsulatem Generalnym RP w Monachium.

Projekt finansowany z budżetu państwa w ramach programu „Miejsca Pamięci Narodowej za Granicą” ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Logo programu lub grantodawcy
Logo programu lub grantodawcy

2019

Polepszenie infrastruktury Polonijnego Ośrodka Spotkań Dom Concordia w Herdorf-Dermbach

Projekt obejmował modernizację wyposażenia ośrodka, przede wszystkim zakup łóżek, materacy i mebli do pokoi gościnnych i młodzieżowych. Dom Concordia, prowadzony przez Chrześcijańskie Centrum Krzewienia Kultury, Tradycji i Języka Polskiego w Niemczech, jest ważnym centrum kulturalnym i edukacyjnym dla Polonii z Niemiec i krajów ościennych: odbywają się tu spotkania polonijne, spotkania artystów, warsztaty dla nauczycieli szkół polonijnych, spotkania młodzieży i wakacyjny wypoczynek dzieci połączony z nauką języka polskiego.

Projekt zrealizowany dzięki wsparciu ze środków Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w ramach programu wspierania zadań w zakresie opieki nad Polonią i Polakami za granicą.