Strona główna Polski Deutsch
wielkość tekstu:
Projekty >
"Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką"

W trakcie ostatniej wojny Polska poniosła relatywnie największe straty i szkody demograficzne spośród wszystkich państw walczących i okupowanych. Do dzisiaj jednak rozmiar tych strat oraz zakres represji nie jest dokładnie znany. Zarówno III Rzesza jak i Związek Radziecki prowadziły wobec Polaków i zamieszkujących II Rzeczpospolitą obywateli innych narodowości, politykę eksterminacji do ludobójstwa włącznie, politykę wynaradawiania, wyniszczenia biologicznego i kulturowego, masowych wysiedleń, wreszcie politykę deportacji na roboty przymusowe i przymusowego wcielania do swych armii. Do dziś nie znamy prawdziwej liczby obywateli polskich - ofiar działań wojennych i obu okupacji.

Bilans strat obywateli polskich i ofiar represji pod okupacją niemiecką to kwestia rzetelnej oceny posiadanych już informacji, kwestia scalenia, ujednolicenia i uzupełnienia różnych danych, wykonania pracy, której z różnych względów nie wykonano ani przez kilkadziesiąt lat Polski komunistycznej, ani po przełomie roku 1989. To sprawa nadania liczbom i szacunkom charakteru indywidualnego, wypełnienia ich konkretną osobową treścią, wyjścia poza matematyczne tylko obliczenia. Podajemy niekiedy liczby, z rzadka tylko nazwiska.

Celem programu dokumentacyjnego „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką”, zainicjowanego w 2006 roku przez Instytut Pamięci Narodowej oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, jest zebranie w jednym miejscu wszystkich możliwych do ustalenia informacji o obywatelach Polski prześladowanych w czasie II wojny światowej przez Trzecią Rzeszę oraz imienne upamiętnienie wszystkich ofiar.

Fundacja była operatorem Programu w latach 2009 – 2011. W tym czasie baza programu została przez nas uzupełniona o dane dotyczące blisko dwóch milionów ofiar. Obecnie, dzięki naszemu wspólnemu zaangażowaniu i ogromnemu nakładowi pracy, w istniejącej bazie można znaleźć informacje o 3 474 449 ofiarach i osobach represjonowanych pod okupacją niemiecką.

Cele, jakie chcieliśmy osiągnąć, realizując program w latach 2009-2011, obejmowały m.in.:

-integrację pozyskanych danych: ujednolicenie formatów, wciągnięcie do bazy, porównanie rekordów, pochodzących z różnych źródeł, dotyczących tej samej osoby, scalenie informacji, chronologizację danych, dotyczących represji dla danej osoby,
-popularyzację informacji o programie w Polsce i za granicą,
-zintensyfikowanie akcji pozyskiwania informacji od indywidualnych osób – rozpowszechnienie informacji o programie na stronach internetowych wszystkich uczestników programu oraz w ich siedzibach, dotarcie z kwestionariuszami osobowymi bezpośrednio do środowisk skupiających osoby poszkodowane,
-pozyskiwanie nowych danych ze źródeł zagranicznych,
-rozpoczęcie digitalizacji spisów i list poległych i pomordowanych oraz ich przetwarzania na formę elektroniczną umożliwiającą ich umieszczenie w bazie,
-rozpoczęcie digitalizacji kartotek z informacjami o osobach represjonowanych,
-rozpoczęcie wprowadzania do bazy wykazów pomordowanych z gazet i czasopism (wojennych i powojennych),
-prace nad stworzeniem bibliografii literatury dotyczącej tego tematu.

W wyniku zrealizowania wszystkich założonych celów, powstała jednorodna baza danych, zawierająca informacje o ofiarach i osobach represjonowanych, imiennie upamiętniająca obywateli polskich będących ofiarami prześladowań ze strony reżimu nazistowskiego. Informacje o indywidualnych represjach zostały udostępnione - w zakresie, na który pozwala Ustawa o Ochronie Danych Osobowych - poprzez ogólnodostępny portal internetowy www.straty.pl. Wyjściowy zbiór danych, liczący 1.547.227 osób, został poszerzony o dane dotyczące 1.927.222 osób i w chwili obecnej zawiera informacje o 3.474.449 ofiarach i osobach represjonowanych pod okupacją niemiecką.

Oczywiście w realizacji tego wielkiego projektu dokumentacyjnego przeszliśmy dopiero pewien etap, jednak już teraz nasze "Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką" są w skali światowej drugim programem - po programie izraelskiego Instytutu Yad Vashem - upamiętniającym imiennie ofiary prześladowań nazistowskich.

Już teraz, przy tej ilości danych, baza programu pozwala na realizowanie pewnych projektów wydawniczych i naukowych, a także służy jako podstawa do tworzenia lokalnych miejsc pamięci, nie mówiąc już o inspirowaniu i tworzeniu lokalnych lub regionalnych baz danych, upamiętniających ofiary nazizmu z danego miejsca lub regionu. Portal internetowy programu już dziś jest największym ogólnodostępnym miejscem poszukiwań informacji o represjonowanych członkach rodziny oraz innych informacji dotyczących prześladowań nazistowskich.

Straty osobowe
Wystawa Zachować Pamięć
Wolontariat
Świadkowie hisotrii